Нападите на јеменските Хути врз трговски бродови во Црвеното Море и тврдењата за ракетни удари врз цели во Саудиска Арабија повторно го отворија прашањето за влијанието на Иран врз безбедносната состојба на Блискиот Исток. Во анализа објавена во британскиот весник „The Sunday Times“ се оценува дека овие настани претставуваат показател дека најтврдокорните структури во Техеран повторно ја преземаат иницијативата во креирањето на регионалната политика.
Авторот смета дека Исламската револуционерна гарда (IRGC) постепено ја обновува таканаречената „Оска на отпорот“ – мрежата на вооружени групи и сојузници преку кои Иран со години го проширува своето влијание во регионот. Според анализата, повторното активирање на Хутите не е изолиран потег, туку дел од поширока стратегија за зголемување на притисокот врз САД и нивните блискоисточни партнери.
Во текстот се наведува дека нападите врз пловни објекти во близина на теснецот Баб ел-Мандеб повторно ја нагласуваат ранливоста на една од најважните светски поморски рути. Доколку тензиите продолжат да растат, предупредува авторот, би можеле повторно да се нарушат глобалните синџири на снабдување и да се засили притисокот врз цените на енергенсите.
Анализата се осврнува и на внатрешните случувања во Иран. Според авторот, по смртта на поранешниот врховен лидер Али Хамнеи се појавиле шпекулации дека Исламската револуционерна гарда има уште поголемо влијание врз носењето на клучните државни одлуки. Како дел од тие проценки се споменуваат и тврдењата дека командниот врв на Гарда има значајна улога во насочувањето на политиката на новото раководство.
Во анализата дополнително се посочува дека либански Хезболах, кој претрпе сериозни загуби во судирите со Израел, би можел да добие време за реорганизација, додека Техеран паралелно работи на обновување на своите регионални партнери и логистички канали.
Посебно внимание е посветено на иранската нуклеарна програма. Авторот се повикува на медиумски извештаи и разузнавачки проценки според кои дел од постројките и центрифугите за збогатување ураниум се префрлаат во длабоко подземни објекти. Иако ваквите информации не се официјално потврдени од сите инволвирани страни, тие повторно ги засилија стравувањата дека Иран би можел да ги обнови своите нуклеарни капацитети со побрзо темпо.
Во исто време, анализата наведува дека администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп продолжува внимателно да ја следи состојбата, а во јавноста повторно се споменуваат можни дополнителни воени мерки доколку Техеран продолжи со активности што Вашингтон ги смета за закана.
Една од централните оценки на авторот е дека Иран и понатаму задржува значително влијание врз Ормускиот Теснец – најважниот поморски премин за светскиот извоз на нафта. И покрај американските воздушни операции и засиленото воено присуство во регионот, во анализата се оценува дека Техеран сè уште располага со доволно средства за да го наруши сообраќајот и да создаде неизвесност на енергетските пазари.
Истовремено, се наведува дека неколку арапски држави од Персискиот Залив паралелно се обидуваат да ја зачуваат соработката со САД, но и да избегнат директна конфронтација со Иран. Според авторот, токму таквиот внимателен баланс засега придонесува да не дојде до поширока регионална војна.
Сепак, „The Sunday Times“ предупредува дека постои ризик иранското раководство да ги прецени сопствените можности. Продолжената ескалација би можела да предизвика посилен одговор од регионалните противници и дополнително да ја продлабочи нестабилноста на Блискиот Исток.
Иако анализата заклучува дека Исламската револуционерна гарда во моментов изгледа самоуверено и подготвено да го прошири своето влијание, авторот оценува дека долгорочната стабилност на Иран сепак ќе зависи од економските услови, санкциите и способноста на земјата да го финансира своето регионално присуство.
Напомена: Текстот е подготвен врз основа на анализа објавена во британскиот весник „The Sunday Times“ и ги пренесува оценките и ставовите на авторот на анализата. Дел од изнесените тврдења, особено оние што се однесуваат на разузнавачки проценки и внатрешните односи во иранското раководство, не се независно потврдени.
