Меѓуизборите во САД се оцртуваат како пресвртна точка во вториот претседателски мандат на Доналд Трамп.

Анкетите укажуваат дека Републиканците на Трамп би можеле да го изгубат своето тесно мнозинство во Претставничкиот дом, а можеби дури и во Сенатот – но овој исход е далеку од извесен и во многу изборни единици ривалските кандидати се изедначени.

За што точно се гласа?

Конгресот има два дома. На меѓуизборите, Американците ги избираат сите 435 места во Претставничкиот дом и 35 од 100-те места во Сенатот.

Само една третина од сенаторите се на избор бидејќи нивните мандати траат шест години. Мандатите почнуваат во различно време, па затоа само еден дел од Сенатот се избира на секои две години.

Покрај тоа, повеќето сојузни држави одржуваат избори за гувернер – најмоќната функција во една држава – вклучително и во Калифорнија, Аризона и Мичиген. Многу држави избираат и свои законодавни тела и други функции, како што се државни секретари, кои честопати ги надгледуваат изборите во своите матични држави.

Каков е моменталниот однос на силите во Конгресот?

Во Претставничкиот дом, Републиканците моментално имаат 218 од 435 места, а Демократите 214. Две места се празни по оставки или смртни случаи, а пратеникот Кевин Кили сега е независен откако ја напушти Републиканската партија. Затоа, републиканското мнозинство е исклучително кршливо.

Републиканците се во мнозинство во Сенатот со 53 места наспроти 47-те места на Демократите (вклучувајќи и двајца независни кои гласаат со Демократите).

Од 35-те места кои се на избор во Сенатот, 22 моментално се републикански, а 13 се демократски. Сепак, повеќето од овие републикански места се во држави каде што Трамп победи со стабилна разлика во 2024 година.

Зошто се важни меѓуизборите?

Изборите што се одржуваат точно на половина од четиригодишниот мандат на еден американски претседател традиционално се сметаат за референдум за неговата политика.

Поточно, тие одредуваат колкав политички простор за маневрирање ќе има претседателот во следните две години. Без мнозинство во двата дома на Конгресот, претседателот може да направи малку трајни промени во домашната политика.

Доколку Демократите освојат мнозинство во еден или во двата дома, тие би можеле поригорозно да ја повикуваат администрацијата на Трамп на одговорност. Ова е така бидејќи политичарите од мнозинската партија претседаваат со комисиите и имаат овластување да покренуваат истраги или да повикуваат владини функционери да сведочат под заклетва.

Доколку се мнозинство, Демократите во Сенатот би можеле исто така да блокираат и идни судиски номинации од страна на Трамп.

Како Американците го остваруваат правото на глас?

Гласањето почнува недели однапред, бидејќи милиони Американци гласаат по пошта или остваруваат предвремено гласање. До синоќа, Изборната лабораторија при Универзитетот во Флорида веќе има преброено над 55 милиони предвремени гласови.

Денеска, повеќето граѓани на САД ќе гласаат лично. Избирачките места се отвораат рано наутро и се затвораат меѓу 18:00 и 21:00 часот. Во некои места, гласачите истовремено ќе одлучуваат и за локални судии и за спорни референдумски прашања.

Како функционира пребројувањето на гласовите?

Пребројувањето почнува веднаш по затворањето на избирачките места. Во многу држави, гласовите дадени на самиот изборен ден се обработуваат први, а гласачките ливчиња пристигнати по пошта подоцна. Како што напредува броењето, ова може да предизвика значителни промени во вкупниот резултат, бидејќи профилот на гласачите по пошта понекогаш значително се разликува од оној на луѓето кои гласаат лично.

Дури кога водечките телевизиски мрежи ќе ги прогласат победниците врз основа на излезните анкети и првичните пребројувања, сликата за мнозинството станува појасна. Доколку трката е многу тесна, може да бидат потребни неколку денови за да се утврди кој е во водство.

Во неделите што следат, службените резултати се сертифицираат од локалните изборни одбори или од изборните функционери на секоја сојузна држава. Мандатот на сегашните членови на Конгресот завршува на 3 јануари 2027 година во 12:00 часот. Новоизбраниот Конгрес се состанува веднаш потоа.

Првата задача на новиот Претставнички дом е избор на претседател на Домот (Спикер). Сегашниот претседател е републиканецот Мајк Џонсон, близок соработник на Трамп.