Полска моментално (30 октомври 2026) се случува сериозна политичка и уставна криза, а во центарот е премиерот Доналд Туск, претседателот Карол Навроцки и Уставниот суд.

Најновиот развој е прилично драматичен: полицијата влегла во седиштето на Уставниот суд, претседателот на судот е суспендиран, а полскиот претседател дури го прекинал патувањето во Африка за да се врати во земјата.

Што точно се случува?

Полска има две политички страни во сериозен судир:

  • Доналд Туск – премиер, предводи проевропска владина коалиција.
  • Карол Навроцки – претседател на Полска, политички близок до десничарската партија PiS.
  • ПиС (Право и правда) – партијата која владееше од 2015 до 2023 година и сега е во опозиција.

Спорот е околу тоа кој има легитимитет да ги именува судиите и кој ја контролира работата на Уставниот суд.

Владата на Туск тврди дека претходната власт го политизирала судството и дека мора да се врати владеењето на правото.

Од другата страна, PiS и претседателот тврдат дека Тусковата влада ги прекршува институционалните правила.

Зошто полицијата влезе во Уставниот суд?

На 30 октомври:

  • Полицијата влезе во просториите на Уставниот суд во Варшава.
  • Претседателот на судот, Богдан Швјенчковски (Bogdan Święczkowski), беше суспендиран од функцијата.
  • Министерот за правда побара укинување на неговиот имунитет и имунитетот на неговиот заменик.
  • Поддржувачи на PiS се собраа пред судот, а имаше и судири со полицијата.

Самиот Уставен суд го нарече потегот „државен удар“ (coup d’état), додека Туск го брани како неопходен чекор за враќање на правниот поредок.

Претседателот го прекина патувањето!

Карол Навроцки бил на пат кон Сенегал, но по случувањата во Варшава одлучил да го прекине патувањето и да се врати во Полска.

Неговото образложение било дека во ваков момент претседателот мора да биде во земјата.

А што е со излегување на Полска од ЕУ?

Ова е уште една голема тема од последните денови.

Лидерот на опозициската PiS, Јарослав Качински, на 29 октомври зборувал за можноста некои европски држави да започнат преговори за напуштање на ЕУ како средство за притисок врз Брисел да ги промени правилата.

Туск го обвинил дека практично најавува излез на Полска од ЕУ.

Качински потоа демантирал дека сака Полска да ја напушти Унијата, тврдејќи дека сака нејзина реформа.

Зошто е ова важно?

Полска е една од најголемите и највлијателните држави во ЕУ, а воедно и важен сојузник на Украина и членка на НАТО.

Ова не е само обичен конфликт меѓу премиер и претседател. Станува збор за прашањето кој има легитимна контрола врз институциите, како функционира уставниот систем и каков ќе биде односот на Полска со Европската Унија.

Накратко: Полска моментално има длабок институционален судир меѓу проевропската влада на Туск и десничарскиот политички блок околу ПиС и претседателот Навроцки. А случувањата од денеска ја подигнаа кризата на ново ниво.

Фото: Карол Навроцки, скриншот