Како група на пратеници во Собранието поднесовме измени на Законот за концесии и јавно-приватно партнерство. Сметаме дека е важно овие измени да се објаснат јасно, прецизно и врз основа на фактичката содржина на предлог-законот, бидејќи дел од информациите во јавноста не соодветствуваат со она што навистина се предлага, рече на денешната прес-конференција пратеникот Бојан Стојаноски.
Најнапред, клучно е да се нагласи: овие измени не го менуваат основниот модел на јавно-приватно партнерство, ниту ја нарушуваат транспарентноста и јавната контрола. Напротив, тие претставуваат ограничено и прецизно унапредување на постојниот систем со цел поголема ефикасност, поголема отвореност кон иновации и подобро користење на приватната експертиза – но под целосна институционална контрола на државата. Што точно се менува? Со предложените измени се воведува можност приватниот сектор да поднесува самоиницијативни предлози за јавно-приватни партнерства. Тоа значи дека физички или правни лица ќе можат да предложат проекти кои се засноваат на нови технологии, концепти или инфраструктурни решенија од јавен интерес. Но, ова не значи промена на системот на одлучување. Државата останува единствениот субјект кој одлучува дали постои јавен интерес, дали предлогот ќе се прифати или дали воопшто ќе се отвори постапка за реализација. Што значи ова во пракса? Во пракса, тоа значи дека: приватен субјект може да достави самоиницијативен предлог, јавниот партнер го разгледува и анализира предлогот и потоа одлучува дали ќе се отвори постапка. Доколку се отвори постапка, таа е целосно јавна, конкурентна и достапна за сите економски оператори под исти услови. Клучна работа – нема привилегии, истакна Стојаноски.
Тој потенцираше дека ова е најважниот елемент, подносителот на иницијативата: не добива автоматско право на договор, не добива гаранција за победа на јавната набавка, не добива директна концесија. Сите понатамошни постапки се спроведуваат преку отворена и транспарентна јавна набавка.
Со тоа се прецизира правната рамка и се овозможува и модел во кој јавниот и приватниот партнер можат да формираат заедничко друштво за реализација на проект, но под јасна контрола на јавниот партнер. Дали има некаква привилегија за иницијаторот? Не. Единствено се предвидува ограничен механизам кој се однесува на: можност за надомест на трошоци во строго дефинирани случаи или можност за израмнување на понуда (matching), и тоа само ако иницијаторот учествува во постапката и ако неговата понуда е конкурентна. Ако не учествува или не победи, постои обврска за надомест на реално документирани трошоци во точно утврдени ситуации, но без никакво право на договор. Што е суштината на овие измени? Суштината е системот да се направи пофункционален. Со ова се овозможува: побрза идентификација на потенцијални инфраструктурни проекти, поголем пристап до иновации од приватниот сектор, како и подобро искористување на експертиза и технолошки решенија, исто така намалување на административна инерција и поефикасна подготовка на јавни проекти. Што останува непроменето? И ова е клучно за разбирање на предлогот: државата останува единствен носител на одлуките, сите постапки се јавни и конкурентни и нема директно доделување на договори, транспарентноста и јавната контрола остануваат целосни, вели Стојаноски.
Заклучок. Овие измени не го менуваат принципот на системот. Тие го модернизираат начинот на кој државата добива идеи и проекти, овозможуваат повеќе иновации и поголема динамика во подготовката на јавни инвестиции, но без да се отвори простор за исклучоци или привилегии. Идејата може да дојде од приватниот сектор, но одлуката останува исклучиво на државата, додава пратеникот Стојаноски.
