Братислав ДИМИТРОВ

(Ах, не кажувајте дека се согласувате со мене. Луѓето кога и да се согласуваат со мене, секогаш чувствувам дека не сум во право)

Оскар Вајлд

Следниот (да ми извините на израз) поетски опис ич не одговара на текстот што следи. Среќа што никој за ништо не одговара, па нема да се примети. А и греота e да се фрли, се мисли на описот. Почнува во недела на пладне, кога се крчкаат првите сарми и последните планови за наредната петолетка. Конечно станав вистински верник. Не верувам во ништо. Со денови и ноќи не знаеме дали едно заталкано суштество е куче или волк. Како ќе знаеме што ќе се случи утре или после години, кога не знаеме што се случува денес? Седам сам на балкон и гледам како есента пополека доаѓа во нашето маало и во мојот живот, особено во мојот живот. Јаков Наумовски се јавува од Вишни и прашува дали сум уморен? Уморен сум Јакове, уморен.

Сè потешко ја следам оваа брзина симната од рекламни спотови и цртани филмови. Осаменоста стана многу поголема од нас. А и огласите не се тоа што беа. На мојата понуда: „Давам десет макијата за едно парче домашна пита со јаболки“, одговори некоја џукела која наместо пита ми понуди психијатриски услуги. Објавив нов оглас: „Ја молам особата која по грешка го сврти мојот телефонски број 2856-974 и во таа прилика многу ме навреди, повторно да ми се јави. Смислив одговор што го заслужува“. Никој не се јави.

Обично, само седам на балкон. Овој пат и размислував. Дали навистина толку многу е важно, што побрзо да стигнеме таму каде што никој не нè очекува? Може да го сменам прашањево? Фала. Зошто во нашите секогаш историски разговори,  никој веќе не ги спомнува возовите? Одамна се набркани и од литературата. На филм се појавуваат само кога се снима „Ана Карениња“. Денес возовите се само магличави спомени, на кои никој не сака да се сеќава.

Далечините останаа исти, големи и пространи, а нашите животи се намалија. Повеќе личат на дланка јад и грутка чемер, отколку на тоа што би требало да личат.  Стуткани сме во приватни кафези за невротични, градени по мерката на денешната „модерна“ отуѓеност. Зошто толку лесно и лакомислено ја напуштивме веселата гунгула на возовите, полна со зачадена романтика на патувањето?

Одењето на печалба, студирање или во војска, само со воз ја имаа онаа толку потребна катарза, длабоко емоционална и филозофска смисла. На сите околу вратот им виси носталгија која дави. Разделбите се полни со грч и вишок на зборови, додека им го подаваме багажот кој е минијатурен дом исполнет со грижа, љубов и страв. Железничката станица е епска сценографија која на мелодрамските чувства им дава етичка вертикала. Идните војници, лекари, новинари, што и да се… но и тие што ги испраќаат, се смешкаат со надеж дека тој воз не вози само до местото што е обележано на географската карта. Туку некаде подалеку, во некој повисок облик на живеење.

И додека надвор под тркалата цивкаат далечините, а на прозорецот се одмотуваат полиња, планини, шуми, реки, езера… внатре во купето секој во својот куфер, торба или бовчалак, носи парче од своето детство и роден крај. Печено пиле, ситни провинциски колачиња, домашно вино темно како крв кое се чува само за женидби, умирачки и разделби. А во вагоните песни, дискусии, шали и комики. Цел универзум во едно купе.

Оргинална баба ви нуди зелник грижливо завиткан во филигрански извезена салфетка. Селанец ви подава шише со комовица, откако со ракавот ќе го избрише грлото. Во ваквите возови, во живо и одблизу може да се ужива во панорамата на најхрабрите деколтеа на барокните убавици кои се „из Панчева близу Београда“. И културно-забавниот живот не оманал. Пантомима, асоцијации, градови и крстозбори. Тука се неизбежните преваранти со карти и кибрити: „Ово губи-ово добија!“

Во тоалетот обично нема вода и хартија, ама секогаш на четири јазици можеш да прочиташ што не смееш да правиш додека возот стои во станицата. Најважната опомена е напишана на прозорците: „Не нагињи се кроз прозор“. И навистина, сè е внатре. Во нас и во возовите, во татнежот на судбината која прелетува над хоризонтот…

На ова место морам да прекинам. Страшно ме заболува заб, за разлика од друг пат кога ме заболува колумната. Влегувам во колата и шибам накај клиника каде ме чека доктор Орде со големо ветување. Ќе ми ги доведе забите во состојба да можам да гризам и да направам „саатче“ на нечија рака, кое ќе го носи неколку дена. Му спомнав и за брадавичиња, боже ме прости. Бадијала. Имам строга сопруга, ми брани да имам девојка.

Додека безнадежно вртам кругчиња околку клиниката, сфаќам дека моите заби сè повеќе се оддалечуваат од забар и сè побрзо се доближуваат до протетичар. Се пробивам на другата страна на „Водњанска“, во потрага по светото место познато во шоферската религија како „слободно паркинг место“. Таму проблемот со паркирањето комплетно е решен. Нема ниту едно слободно место. Поетски кажано: Нема каде игла да фрлиш.

Кога ќе се споредат со „внатрешните граници“, државните граници се бања, нирвана и неподносливо досадни. „Внатрешните граници“ се крајно неизвесни, несигурни и непредвидливи. И комплетно окупирани. Од кого? Од Македонци, се подразбира. Еден на тротоарот пред својата капија ставил две големи канти од сирење засадени со леандри. Приватна јавна зелена површина, со строго забранет пристап. Друг не оставил ништо на случајност. Збрцал на тротоарот две бетонски плочи, извлечени од темелите на зградата која никако да се изгради десет години. Трет поставил баба и дедо на тротоарот, на дистанца доволна да оневозможи паркирање и на кадилак. Четврт врзал бесно куче со ланец, за да го заобиколуваш квартот во најширок можен лак…

Конечно здогледав една осамена чистинка на тротоарот, како оаза во бескрајна пустина. Радоста траеше кратко. На варосаната фасада, рачно и со краснопис беше напишано: „Не паркирај бушам гуми“. Прво помислив дека така се вика улицата, затоа што звучи нормално кога ќе се спореди  со имињата на многу улици во Скопје. Но откако домаќинот (кој дежураше на балкон) ме загледа со поглед на Адолф Хитлер од 1941 година, конечно сфатив. Овој паркинг можам да го користам, но само под услов да носам четири резервни гуми.

Ако размислиш малку подобро, понудата и не е толку лоша. Замисли, наместо да буши гуми, да става врели шајки под нокти!? Да те полива со врел зејтин додека ја вадиш главата од паркираната крнтија. Или, додека ти вадиш заб, тој од под твојата хауба вади карбуратор.

Сè има граници освен нашата креативност. Не е далеку денот кога ќе осамне оглас: „Поправам возови во вашиот стан“.